Hasan Duman

Hasan Duman

Kamu üst düzey yöneticisi, kütüphaneci, enformasyon bilimci, araştırmacı-yazar. 1946 yılında Antalya’da doğdu. A.Ü.D.T.C.Fakültesi/Ankara Yüksek Öğretmen Okulu Kütüphanecilik Bölümü mezunu (1968). Üniversitede Kütüphanecilik bilimi dışında Tarih, Osmanlıca, İngilizce, Farsça ve Pedagoji okudu.

Yurtiçi ve yurtdışında; Ankara Hıfzıssıhha Okulu ve Hacettepe Üniversitesi, Adıyaman, İçel (Mersin) İl Halk ve Bağdat Büyükelçiliği Türk Merkezi ve İstanbul Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nde önemli görevlerde bulundu. Daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü (1986-90), Bakanlık Müşavirliği, Kahire Büyükelçiliği Kültür Müşavirliği, Telif Hakları, Halk Kültürleri ve Yayımlar Dairesi Başkanlığı görevlerinde bulundu. 1998 yılında emekli oldu. Bir süre Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde dersler verdi. Halen Kurucusu ve Başkanı olduğu Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı’nda çalışmalarını sürdürmektedir.

Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ve Yayımlar Dairesi Başkanlığı görevleri sırasında Kültür Bakanlığı Yayınlarını yönetti; Milli Şair Mehmet Akif Ersoy’un yurtiçi ve yurtdışında anılması için kurulan Ulusal Komitenin Genel Sekreterliğini yaptı, Kütüphanecilik, enformasyon ve yayıncılık alanlarında bazı ilklere imza attı. Ülkemizde Genel Müdürlüğü sırasında kurduğu ISBN ve ISSN’den sonra, Vakıf bünyesinde ISMN(Uluslararası Standart Müzik Numarası) Türkiye Ajansı ve Müzik Yayınları Enformasyon Merkezi’ni kurdu(2001).

Hasan Duman, ulusal ve uluslararası düzeyde çalışmalar yapan bazı Sivil Toplum Kuruluşlarından(NGO); İLESAM üyeliği dışında Türk Kütüphaneciler Derneği ( İstanbul Şubesi Başkanlığı ve Genel Başkanlığını yaptı), Üniversite ve Araştırma Kütüphanecileri Derneği ile Anadolu Denizcilik Kulübü üyesidir. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Dokümantasyon, Kütüphanecilik ve Arşivcilik Alt Komitesi Üyeliğinde bulundu. Türk yayıncılığının ilk kez Uluslararası Frankfurt(l988) ve Kahire(1989) Uluslararası Kitap Fuarlarına katılımına öncülük etti. İstanbul’da toplanan(l989) İslam Ülkeleri Kütüphanecileri ve Enformasyon Bilimcileri Kongresi (COMLIS) III’ün Organizasyon Komitesi Başkanlığını yaptı ve aynı yıl bu kuruluşun 6 yıl süre ile 2. Başkanlığına seçildi. Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kuruluşları Federasyonu(IFLA) 54.Genel Konferansı’nın İstanbul’da yapılmasına öncülük etti, oluşturulan Ulusal Komite Üyesi ve Sergi Komitesi Başkanlığı görevlerinde bulundu(l995). Öncülük ve organize ettiği üçüncü uluslararası toplantı ise, 10.Uluslararası ISMN Paneli 2002 – Ankara’dır.

Bir süre Yeni Günaydın Gazetesi(İstanbul)’nde “Bilgi Cumhuriyeti” başlığı altında haftalık Köşe Yazarlığı (Mayıs-Aralık 1994) yapmıştır.

Ülkemizin bilim, kültür-sanat, tanıtıma ve sosyal sorunları konusunda yayımlanmamış pek çok raporları – projeleri, konferans ve tebliğleri ile gözlemleri vardır. 10’dan fazla kitabı ve 80’e yakın yayımlanmış makalesi bulunmaktadır. Duman’ın eserleri ve çalışmaları, yurtiçinde olduğu kadar yurt dışında da ilgi ile karşılanmış ve önemli yazarlar ile bilim adamları tarafından yorumlanmıştır.

——————————————–

Gazeteci, Yazar, Araştırmacı Ergun Hiçyılmaz, Hasan Duman için yaptığı bir değerlendirmede, “Türk Kültür tarihinin en mümtaz isimlerinden birisidir. Osmanlı-Türk Süreli Yayınları ve Gazeteleri’ni (1828-1928) kültürümüze yapılmış en büyük hizmetlerden biri olarak telakki ediyorum.” demektedir. Prof. Dr. Talat S. Halman ise, “Müstesna Kütüphaneci Duman’dan Anıtlar” başlığını taşıyan yazısında “Hasan Duman Türkiye’mizin önde gelen kütüphanecilerinden biri. Bir süre önce Kültür Bakanlığı’nın Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nü ve Türkiye Kütüphaneciler Birliği’nin başkanlığını yapmıştı. Her görevde varlık gösteren, boşlukları dolduran, yeniliklere yönelen çalışkan bir uzmandır. Devasa bir yayını gerçekleştirdi: Cornelius Gurlitt adlı Alman bilginin 1907 yılında Berlin’de yayımladığı 35×53 cm boyutlarındaki “İstanbul’un Mimari Sanatı” adlı eserin yeni baskısı. Yüzlerce nefis fotoğraf, kroki, şema vb. içeren bu anıtsal kitabın, ilk baskısı 10 kg ağırlığındaymış. Duman’ın Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı tarafından yapılan yeni baskısı da, 8 kg’dan hafif olmasa gerek. Prof. Dr. Rezan Kızıltan Almanca’dan başarıyla çevirmiş. Okumaya, bakmaya doyum olmayan görkemli bir eser. Hasan Duman’ın büyük bir çalışması daha var. Üç cilt olarak “Osmanlı-Türk Süreli Yayınları ve Gazeteleri (1828-1928)”. İki bin sayfayı aşkın bir kaynak hazinesi. Hasan Duman, 2 cilt halinde, “Osmanlı Salnameleri ve Nevsalleri” başlığıyla eski yıllıklar hakkında bir kaynaklar kitabı da yayımladı. Müstesna bir kütüphanecinin bilim ve kültüre tek başına yaptığı büyük hizmetler bunlar” diye, düşüncelerini ifade etmektedir. Bir başka yazar ve eleştirmen Doğan Hızlan, “Araştırmacıların Can Yoldaşı Bibliyografyalardır” adını taşıyan köşe yazısında, “Hasan Duman’ı, Beyazıt Devlet Kütüphanesi müdürü iken tanıdım. Kütüphaneye araştırma için gelenlere nasıl yardımcı olduğunu bilirim. Kütüphaneciliğe ömrünü adayanlardan biridir. Yirmi yıllık bir emek ile hazırlanan her iki kitap da araştırmacılar için vazgeçilmez başvuru hazinesi değeri taşıyor.” demektedir. Prof. Dr. Mim Kemal Öke ise “Tarihin Süzgecinden” köşesinde, “” diye, tanıtmaktadır. Beşir Ayvazoğlu ise “Bir Adam ve Bir Vakıf “adındaki yazısında, “Hasılı, Hasan Duman, ülkesini seven, hayalleri olan çalışkan insanların kıt imkânlarla bile ne kadar büyük işler yapabileceklerini gösteren gerçek bir bilgi ve kültür adamı. Bu ülkede onun gibi insanların çoğalması lazım” övgüsünde bulunmaktadır. Prof. Dr. Ali Birinci de “Hasan Duman’a araştırmacıların şükran borçlu oldukları her türlü izahtan beridir” diye, teşekkürlerini ifade ediyor. Başka bir değerlendirme de Osman Oktay’dan geliyor: “Türkiye’de kütüphanelerin tozlu rafları arasında geçen yıllarını, yurt dışında yaptığı araştırma ve incelemelerini ve bürokrat olarak yaptığı hizmetleri, bir de daha önce yayınladığı mesleki kitapları bu güzel eserlerle taçlandıran Hasan Duman’ı tebrik ediyor, daha nice eserler vermesini diliyorum”.
Övgü yanında, niteleyici ve ayırt edici özellikler içeren bu sözler, aslında yakından tanıdığımız kütüphaneci, yönetici, araştırmacı, yazar Hasan Duman kadar, meslektaşı olan bizler için de onur verici bir değerlendirme olsa gerek. Çünkü O, mesleki kimliği ile öne çıkan, hizmet eden, üreten ve kalıcı eserler bırakan, kütüphaneciliği öncelikli bir meslek adamı, meslek büyüğümüzdür. Kütüphanecilik eğitiminin kurumsallaşmaya başladığı bir dönemde kütüphaneci, kütüphanecilik mesleğinin erginleştiği, yaygınlaştığı bir dönemde de “kütüphaneci” vurgusu yapılabilecek nadir kişiliklerden birisidir.
Hasan Duman, 1 Mayıs 1946’da Adıgüzel / Antalya’da doğdu. Babası Mustafa, Annesi Havva Duman’dır. İlkokulu Taşağıl-Manavgat, Ortaokulu Serik’te okuduktan sonra, Nazilli Öğretmen Okulu’na girdi. İki yıl süren eğitiminden hemen sonra, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu Hazırlama Lisesi’ne seçilir. 1964 yılında, DTCF Kütüphanecilik Bölümü’ne girer ve 1968’de mezun olur. Kütüphanecilik Anabilim Dalına ek olarak, İngilizce, Farsça, Tarih ve Pedagoji okudu. “Halk Kütüphaneleri İçin Kitap Seçimi ve Standartları Üzerine Bir Araştırma Denemesi” adlı tezi ile DTCF Kütüphanecilik Bölümü Emily Dean Ödülü Birincisi olur.
Ankara Hıfzısıhha Okulu ve Hacettepe Üniversitesi Kütüphanesi’nde bir süre çalışır, daha sonra, Adıyaman İl Halk Kütüphanesi’ne atanır. Kütüphane Müdürü olarak çalışırken, lisede tarih öğretmeni olarak derslere girer. Vatani görevi için askere gider ve dönüşünde İçel İl Halk Kütüphanesi’ne atanır. Bağdat Büyükelçiliği Türk Kültür Merkezi’nde iki yıl süren (1974-1976) görevinden sonra, mesleki kariyeri için önemli sayılabilecek bir göreve, İstanbul Beyazıt Devlet Kütüphanesi’ne Müdür Yardımcısı unvanı ile atanır. Muzaffer Gökman’ın emekli olması üzerine, 1977 yılında, müdür olarak hizmetine devam eder. Yaklaşık on yıl süren Kütüphane Müdürlüğü süresince, birçok çalışmaya imza atar. İstanbul Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Hasan Duman için, hem mesleğinin, hem de kişiliğinin gelişmesinde önemli katkılar sağlamış; nitekim, bu başarılar onun 1986 yılında, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü olmasına neden olmuştur. Genel Müdür olarak çalıştığı dört yıllık süre içinde, önemli çalışmalar, önemli hizmetler birbirini izler. Ancak, daha Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdür Yardımcısı iken Müdürü Muzaffer Gökman’dan devraldığı Ek Bina “Dişçilik Okulu” dosyasını Ankara’daki görevi sırasında çok yakından takip eder, nihayet binanın hizmete hazır hale getirilmesinden sonra 1 Nisan 1988 günü (Kütüphane Haftası içinde) zamanın Bakanı M. Tınaz Titiz ve İstanbul Valisi ile birlikte açılmasını sağlar, ve bu coşkuyu, eski mesai arkadaşları, okurlar ve Kütüphane dostlarıyla birlikte yaşarlar.
Duman’ın Genel Müdürlüğe kazandırdığı ivmenin etkisi o görevden ayrıldıktan sonra da bir süre daha devam eder. Müsteşar Yardımcılığı’na vekâlet eder ve 1990 yılında, kendi isteği ile Genel Müdürlük görevinden istifa eder. Şahsa bağlı Genel Müdür kadrosunda Müşavir olarak çalıştıktan sonra, 1996’da, Kahire Büyükelçiliği Kültür Müşavirliği görevine atanır. Yurda dönüşünde, APK Uzmanlığı, Telif Hakları Daire Başkanlığı ve Yayımlar Dairesi Başkanlığı görevlerinde bulunur ve çalışma ortamı ve ikliminin kalmadığı inancı ile 1998 yılında emekliye ayrılır. Bir süre, Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde Bilgi ve Bilgi Kaynakları Öğretim Görevlisi olarak hizmet verir. Kamu görevinin sona erişi, yeni bir başlangıca, atılıma, açılıma sürükler onu. Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı’nın kuruluşuna öncülük eder. Halen kurucusu (1990) ve Başkanı olduğu Vakıf aracılığıyla, Türk Kültür, bilim ve sanat hayatına yadsınamaz hizmetler sunmaya başlar. Önemli yayınlar kazandırır. Yeni Günaydın Gazetesinde (İstanbul) bir süre köşe (Bilgi Cumhuriyeti) yazarlığı yapar(1994).
Emekli olduktan sonra da hızını ve çalışmalarına ara vermeyen Duman, Kurucusu ve Başkanı olduğu Vakıf aracılığıyla mesleki faaliyetlerine devam eder ve zaman zaman Kültür ve Turizm Bakanlarına; alternatif “Fikir ve Sanat Eserleri Derleme Kanunu Taslağı” ve ”Halk Kütüphanelerinin Yerel Yönetimlere Devri Hakkında Kanun Taslağı” ile ilgili raporlar (Sayın E. Mumcu, A., Koç ve E. Günay), mektuplar yazar, müsteşarlar ve genel müdürlerle görüşür…
Hasan Duman, düşüncenin, üretmenin ve hareketli yaşamın adıdır. Onun olduğu yerde, iyi ya da kötü, doğru ya da yanlış ama ne olursa olsun, hayatın zembereği dört nala yelken açar. Onun hızına, enerjisine ve sinerjisine yetişmek için zorlu bir uğraş gerektirir. Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü olduğu (1986-1990) dönemler, dikkate değer ve altı önemle çizilecek çalışmaların olduğu bir sürecin izlerini taşır. Yayımlar Dairesi Başkanı olduğu dönemler de cabası.
Çalışmalarından bazılarını hatırlatmak gerekirse; Edebiyat Ödüllerinin ihdası, nicelik ve nitelik bakımından Hasan Ali Yücel döneminden sonra en etkili ve yaygın dönemini yaşayan Bakanlık yayınları(bu arada İslam Ansiklopedisi ve Türk Ansiklopesi tamamlanabildi) dışında; DPT’de “Kitabın Yatırım” olarak kabul edilmesi, halk kütüphanelerinin geceleri de hizmete açılması, geçici koleksiyonlarla hizmet götürülmesi ve belirligün kütüphanelerinin ihdası, kütüphanecilik meslek kitaplarının yayınlanması, kütüphanecilerin yurtdışına gönderilmesi, “Yasal Düzenlemeler ve Standartlaşma”ya gidilmesi yanında; “Halk Kütüphaneleri” ile “Kütüphanelerarası İşbirliği Kanunu” taslaklarının hazırlanması, “Halk Kütüphanelerinin Yurt Sathında Yaygınlaştırılmasında Mahalli İdarelerin Rolü ve İşbirliği Toplantısı” ve sonucunun yayımlanması, Türkiye’nin Tanıtılmasını olumsuz yönde etkileyen uluslararası kütüphanecilik ve yayıncılık kuruluşları nezdinde girişimde bulunularak işbirliği olanaklarının araştırılması (FID/UDC ve DDDC gibi), ayrıca kurumlararası ve yüksek düzeyde Kültür Bakanının başkanlığında “Türkiye Kütüphaneleri ve Diğer Bilgi Merkezleri Danışma Kurulu”nun oluşturulması, “Yazma ve Nadir Eserlerin Mikroform Ortamına Aktarılması” çalışmalarının başlatılması – fon yaratılması(ancak bu fonlardan yararlanmak mümkün olamamıştır), “Yazma ve Nadir Eserler Restorasyon ve Pataloji Merkezi Kurulması Projesi” çalışmaları ile halk kütüphanelerinde kitap seçiminin taşrada kütüphanecilere bırakılması gibi kütüphanecilik ve yayıncılık açısından önemli projelere, faaliyetlere girişildi. “Gençliğin Boş Zamanlarının Değerlendirilmesi – Araştırma Ruhu ve Alışkanlığının Kazandırılması” amacıyla 10 dalda yarışmalar düzenlendi, ”Ölümünün 50. Yılında Milli Şair Mehmet Âkif Ersoy Etkinliği” yurtiçi ve dışında başarıyla gerçekleştirildi; “En İyi Hediye Kitaptır” Kampanyası; ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası); ISSN (Uluslararası Standart Süreli Yayınlar Numarası); ISMN (Uluslararası Standart Müzik Numarası)”nın literatürümüze ve yayın hayatımıza kazandırılması onun eseridir, demek, kimseye haksızlık sayılmaz… Öte yandan “I. Milli Kitap Fuarı-1987”nın arkasından Türk Yayıncılığının, ilk kez Uluslararası Kitap Fuarı’na katılmalarına öncülük etti (Frankfurt, 1988; Kahire, 1989). İslam Ülkeleri Kütüphanecileri ve Enformasyon Bilimcileri Kongresi (COMLIS) III’ün Organizasyon Komitesi Başkanlığı’nı yaptı ve COMLIS’in 6 yıl süreyle 2. Başkanlığına seçildi. 1995 yılında ise, resmi başvuruların 1989 yılında yapıldığı ve İstanbul’da gerçekleşen 61. IFLA (Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kuruluşları Federasyonu) Konsey ve Genel Kurul Toplantısı’nın İstanbul’da yapılmasına öncülük etti, Ulusal Komite Üyesi ve Sergi Komitesi Başkanlığı yaptı. IFLA’95’in başarılı bir organizasyon olarak hafızalara kazınmasında, önemli hizmetler sundu. Öncülük ve organize ettiği bir başka uluslararası toplantı ise, 10. Uluslararası ISMN Paneli 2002, Ankara’dır.
2001-2002 yılı, Hasan Duman için olduğu kadar, Türkiye ve meslektaşlarımız için de, özellikle anılması gereken bir zaman dilimini ifade etmektedir. “Bilimsel Araştırma ve Enformasyon Alanında Yaptığı Katkılarından Dolayı” dünya çapında hizmet veren, Amerikan Biyografi Enstitüsü (The American Biographical Institute) Yayımlar, Editörler ve Müdürler Kurullarının ayrı ayrı önerileriyle, “Araştırma Danışmanlar Kurulu Üyeliği”ne seçilmiş ve “2001 Yılın Adamı” ilan edilmiştir. “Yirmibirinci Yüzyılın Etkili 500 Lideri” arasında gösterilerek, biyografisi “500 Leaders of Influence of the Twenty-First Century”, 2001’de yayımlanmıştır. Yine, Uluslararası Biyografi Merkezi (International Biographical Centre / Cambridge-İngiltere) tarafından “2001 Yılının Öndegelen Bilimciler”i arasında yer almış, biyografisi “2000 Outstanding Scientists of the 21st Century”de yayımlanmıştır. Aynı kuruluş tarafından “Yirmibirinci Yüzyılın 500 Kurucusu” arasında anılmış, biyografisi “500 Founders of the 21st Century”de yayımlanmıştır. Son olarak, 2002 yılında, Uluslararası Biyografi Merkezi Avrupa’dan Sorumlu Başkan Yardımcılığı’na seçilmiştir. Öte yandan “Türk Kültürüne Yaptığı Katkılardan Dolayı”, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun teklifi ve Enstitü Genel Kurulu’nun onayı ile Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Derneği Asil Üyeliği’ne seçildi (2002). Duman’ın biyografileri, bunlardan başka genel anlamdaki “Who’s Who in the Science and Engineering, 2002-2003” ve “Who’s Who in the World, 2001” ile “Türkiye’de Kim Kimdir” adlı kaynaklarda da yer almıştır.
Hasan Duman, ulusal ve uluslararası düzeyde çalışmalar yapan, bazı sivil toplum kuruluşlarında da önemli görevlerde bulundu. Bunların bir kısmı ile üyelik ilişkilerini halen sürdürmektedir; İLESAM üyeliği dışında, Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi Başkanlığı (1982-84) ve 1994-96 yılları arasında ise, TKD Genel Başkanlığı yaptı. Ayrıca, Üniversite ve Araştırma Kütüphanecileri Derneği (ÜNAK) ile Anadolu Denizcilik Kulübü üyesidir. Uzunca bir süre UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Dokümantasyon, Kütüphanecilik ve Arşivcilik Alt Komitesi Üyeliği’nde (1986-1995) bulundu.
Hasan Duman’ı kestirmeden tanımak için, yayınlanmış makale, tebliğ, rapor ve kitaplarının dışında, yayınlanmamış, konferans ve bildiri olarak hazırlanmış konu başlıklarını vermek, hazırladığı raporları/projeleri dillendirmek yeterli olsa gerek: – Türkiye’nin Tanıtımı, – Okuma ve Yayın Politikası, – Yurtdışı Yayınların Desteklenmesi, – Yurtdışı Kitap Fuarlarının Desteklenmesi, – Türkiye’de Yayıncılığın Sorunları ve Çözüm Önerileri, – Türkiye’de Halk Kütüphaneleri Sistem ve Hizmetlerinin Geliştirilmesi, – Türk Dünyasının Rönesans’ı Tomurcuk Açıyor, – Ulusal Kültür Politikası, – Türkiye-Mısır Kültürel İlişkileri, – Sivil Toplum Kuruluşları-Devlet ve Kamuoyu İlişkilerinin Güçlendirilmesi ve Yaşama Geçirilmesi İçin Öneriler, – Ata Yadigarı El Yazmaları ve Nadir Eserlerimizin Dijital Ortama Aktarılması, Korunması ve Yararlanmaya Sunulması, – ISMN Uygulaması ve TRT Müzik Yayınlan Veritabanı Oluşturulması, – Ulusal Elektronik Kütüphane Projesi (ULUSNET) gibi.
Hasan Duman’ın eserleri ve çalışmaları hakkında, yurtiçi ve yurt dışında, birçok yazar, araştırmacı, kütüphaneci, gerçek ya da tüzel kişi, tanıtım, yorum ve değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Bunlar, yurt içinde (kişiler); Prof. Dr. Abdülkerim Abdülkadiroğlu, Özgen Acar, Türker Acaroğlu, Dr. Halil Açıkgöz, Beşir Ayvazoğlu, Prof. Dr. Ali Birinci, Ali Can, Nurettin Ceviz, Prof.Dr.Atilla Çetin, Dr. Altan Çetin, Nezih Demirtepe, Yavuz Donat, Ziyad Ebüzziya, N.T. Ergün – Prof. Dr. Necmeddin Sefercioğlu, Prof. Dr. Talat S. Halman, Doğan Hızlan, Ergun Hiçyılmaz, Dr. Aytuğ İz’at, Ahmet Kabaklı, Ahmet Karataş, Dr. Orhan Koloğlu, Osman Oktay, Prof. Dr. Mim Kemal Öke, Dr. M. Kayahan Özgül, Dr. Yılmaz Öztuna, Ahmet Say, Musa Seyirci, Prof. Dr. Mahmut Şakiroğlu, Dr. Fethi Tevetoğlu, Lütfü Tınç, Ferit Ra-gıp Tuncor, Mehmet Yaşin. Yurt dışında; L. Bisharat, Palmira Brummell, Prof. Dr. Kemal Karpat, P. Sadgrove, Prof. Dr. Mihail Guboğlu, Gazmend Ship gibi. Ayrıca, yurt içinde; Atlas, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Bilge, Bizim Gazete, Cumhuriyet ve Kitap eki, EKEV Akademi Dergisi, Erdem, Hürriyet, İLESAM Haber Bülteni, Kubbealtı Akademi Mecmuası, Meydan, Milli Kültür, Milliyet, Nüsha, Popüler Tarih, Sabah, Somut, Tarih ve Toplum, Tercüman, TÜRDAV Basın-Yayın Birliği Kataloğu, Türk Dünyası, Türk Kütüphaneciliği, Türk Yurdu, Türkiye, Yeni Defne, Yeni Şafak, Zaman; yurt dışında ise, Brismes Bulletin (ABD), International Journal of Middle East Studies (ABD), MESA Bulletin (ABD), MELA: Middle East Librarians Associations, Revista de Istorie(Romanya), Stevdia et Açta Orientalia (Romanya), Studime Historice(Arnavutluk) gibi dergi ve gazetelerde yorumlanmıştır.

_____________________
(*) “Giriş Niyetine Hasan Duman Biyografisi”. Hasan Duman. Zamandan Taşan Notlar; Seçme Yazılar. Yay.Hazl.: Ahmet Karataş ve Ali Fuat Kartal. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği, 2008. ii-vii.

I. ESERLERİ (Hasan Duman) / Kronolojik

*Osmanlı Yıllıkları=Ottoman Year-books*. İstanbul: IRCICA, 1982.
*Beyazıt Devlet Kütüphanesi 100 Yaşında*. İstanbul: TürkKütüphaneciler Derneği, 1984.
*Arap Harfli Süreli Yayınlar ve İstanbul Kütüphaneleri
(1828-1928)*İstanbul: Alaş Matbaası, 1986.
*İstanbul Kütüphaneleri Arap Harfli Süreli Yayınlar Toplu Kataloğu
(1828-1928)=Union Catalogue of the Periodicals in Arabic Script in the Libraries of İstanbul*. İstanbul: IRCICA, 1986.
*Mehmet Akif ve Bir Mecmuanın Anatomisi*. Ankara: Kültür ve Turizm
Bakanlığı,1986.
*Atatürk ve Kitap*. İstanbul: Alaş Matbaası, 1987.
*ISBN Milletlerarası Standart Kitap Numaralandırma Sistemi El Kitabı ve Türkiye Uygulaması*. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1987.
*Atatürk`e Göre Kültür ve Bunun Araçları*. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1988.
*Halk Kütüphanelerinin Kütüphaneci İhtiyacı ve Standartlar*. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1988.
*1. Kültür Müdürleri Semineri (24-26 Ocak 1990)*. Ankara: Kültür Bakanlığı, 1990.
*Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı*. Ankara: Semih Ofset, 1990.
*Türk Cumhuriyetleriyle Kültürel İşbirliği*. 1. Basım. Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, 1992, 1993.
*Uluslararası Bilgi ve Belge Sağlayan Merkezler=International Information and Document Supply Centres*. Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, 1993.
*El Yazmaları Dünyasında Türkiye`nin Yeri=The Role of Turkey in the World of Manuscripts*. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1997.
*Osmanlı Salnameleri ve Nevsalleri Bibliyografyası ve Toplu Kataloğu=A Bibliography and Union Catalogue of Ottoman Year-Books*. I-II. Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, 2000.
*Zamandan Taşan Notlar; Seçme Yazılar. * Yayına Hazl.: Ahmet Karataş ve Ali Fuat Kartal. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği Genel Merkezi, 2008. 310 s.
*Kültür Stratejileri ve Milli Kültür Politikamız (Bir Bürokratın Çırpınışları).* Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, 2008. XVIII+842 s.

II. MAKALELERİ (Hasan Duman)/Alfabetik
En yeniler:
“Türkiye’de Yazma Eser Kütüphaneciliği” . İçinde: Anadolu Kütüphaneleri. (Editör: Bülent Yılmaz). Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2013. 233-259ss.

“Osmanlı’dan Cumhuriyete Beyazıt Devlet Kütüphanesi”. İçinde: Anadolu Kütüphaneleri. (Editör: Bülent Yılmaz). Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2013. 323-337ss.

“İstanbul’u Düşünüyorum Gözlerim Kapalı” . İçinde: “Ruhumuzun Kutsal Tapınakları”. İstanbul: TKD İstanbul Şubesi , 2013.

“Ölümünün 50. Yılında Yahya Kemal Beyatlı: Mustafa Kemal Atatürk – Kitap/Okuma-Yahya Kemal Beyatlı”. (TBMM-TÜRKSAV işbirliğiyle TBMM Tören Salonundaki Anma Toplantısında Yapılan Konuşma Metni). BDK/Kültür Sanat ve Edebiyat Bülteni(Beyazıt Devlet Kütüphanesi-İstanbul). III,7(Mart 2012). 3-15.
—————————————
“Arap Harfli Süreli Yayınlar ve İstanbul Kütüphaneleri (1828-1928)”. *Belgelerle Türk Tarihi Dergisi*, 21, 1986, 65-79. ( (Ayrı baskısı da var)
“Atatürk ve Gençlik”. *Millî Kültür*, 57, 1987, 18-21. (Ayrı baskısı da var)
“Atatürk ve Kitap-I”. *Belgelerle Türk Tarihi Dergisi*, 27, 1987, 75-79. (Ayrı baskısı da var)
“Atatürk ve Kitap-II”. *Belgelerle Türk Tarihi Dergisi*, 28, 1987, 75-78. (Ayrı baskısı da var)
“Atatürk ve Kitap-III”. *Belgelerle Türk Tarihi Dergisi*, 29, 1987, 75-79. (Ayrı baskısı da var)
“Atatürk ve Namık Kemal”. *Millî Kültür*, 64, 1989, 27-33.
“Atatürk`e Göre Kültür ve Bunun Araçları”. *Millî Kültür*, 63, 1988, 30-45. (Ayrı baskısı da var)
“Atatürk`ün Fikir Dünyası ve Kitaplar”. *Atatürk`ü Tanımak*. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, 1986, 33-47.
“Başlangıcından Karınca`ya Kadar Türk Basın Tarihine Bir Bakış”. *Türk Kütüphaneciliği*, IX, 1, 1995, 21-35.
“Beyazıt Devlet Kütüphanesi 100 Yaşında”. *Milli Kültür* , 37/43, 1982, 3-10.
“Beyazıt Devlet Kütüphanesi 125 Yaşında (Bazı Çağrışımlarla).” Beyazıt Devlet Kütüphanesi 125 Yaşında. Yayına Hazl.: Süheyla Şentürk ve Volkan Gülçek. İstanbul: Beyazıt Devlet Kütüphanesi, 2010. 82-95.

“Birliğe Hazır mıyız? – Forum”. *Küreselleşme Avrupa Birliği ve Bilgi Hizmetleri; 36. Kütüphane Haftası Bildirileri (27 Mart-2 Nisan 2000) *. Hazl. Ahmet Karataş ve Selim Karaağaç. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği Ankara Şubesi, 2000. 324-326.
“Bir Yılın Ardından ve IFLA`95-İSTANBUL”. *Türk Kütüphaneciliği*, IX, 4, 1995, 370-376.
“Cumhuriyet Dönemi Hükümetlerinin Kütüphane Politikaları, 1923-2004”. *Türk Dünyası Atlası, VI.c.. * Hazl. Türk Kültürüne Hizmet Vakfı. İstanbul, 2005. 418-450.
“ Cumhuriyet Döneminde Antalya’da Yayıncılık; Türk Akdeniz Dergisi”. Son Bin Yılda Antalya Sempozyumu, 18-19 Aralık 2003. Yayına Hazl.: Necdet Ekinci ve Hatice Akın. Antalya: Akdeniz Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi, 2006. 339-365.
“Dışa Açılımda Anılarda Kalmaması Gerekenler.” * Türk Kütüphaneciliğinden İzdüşümler; Nail Bayraktar’a Armağan,I; Hatıra ve Bilimsel Makaleler. * İstanbul; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü, 2005. 56-88.
“Düşünce ve İfade Özgürlüğünün Olmazsa Olmazı: Bilgi Edinme Özgürlüğü”; Bilgi Edinme Özgürlüğü. Yay.Hazl.:Yaşar TONTA ve Ahmet ÇELİK. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği, 1996. 61-69.
“Gazete ve Dergilerin Okuma İçin Değerlendirilmesi”. *Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni*, XVII, 1, 1968, 24-29.
“Geleceğimiz İçin”. *Türk Kütüphaneciliği*,VIII, 4, 1994, 247-253.
“Geleceğimiz İçin”. *Basın Yayın Birliği Kataloğu*. İstanbul, 1994, ii-iii.
“Günümüzde Yayın Yönünden Kütüphanelerin Meseleleri”. *Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni*, XXXI, 1, 1982, 14-26.
“Halk Kütüphanelerinde Yeniden Yapılanma”. * Türk Kütüphaneciliği *, XVIII,4(2004), 418-445.
“Halk Kütüphanelerinin Kütüphaneci İhtiyacı ve Standartlar”. *Türkiye`de Kütüphane Alanında Teori ve Uygulama İlişkisi Sempozyumu, Mayıs 1987, İstanbul*. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1988, 76-79.
“IFLA 1993 Barselona (22-28 Ağustos) İzlenimlerim”. *Türk Kütüphaneciliği*, VII, 4, 1993, 260-265.
“İbn-i Sina ve Eserleri”. *Musiki Mecmuası*, XXXIII, 369, 1980, 9-19.
“İsmail Saib Sencer`i Anarken”. *Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni*, XXX, 4, 1980, 6-11.
“Kitap Yayınları ve Kütüphaneler”. Türk Dünyası Kültür Atlası; Türkiye Cumhuriyeti. İstanbul: Türk Kültürüne Hizmet Vakfı, 2006. II, 392-406.
“Kuruluşunun 100. Yılında Beyazıt Devlet Kütüphanesi”. *Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni*, XXXI, 4, 1982, 158-163.
“Kültür Anlayışımız ve Ulusal Kültür Politikaları Hakkında Görüşlerimiz.” * Celalettin Kişmir’e Armağan*. Hazl.: İrfan Dağdelen, Hüseyin Türkmen ve Nergis Ulu. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi, 2006. 143-153.
“Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Hasan Duman`ın XXIV. Kütüphane Haftasını Açış Konuşması”. *Millî Kültür*, 62, 1988, 85-87.
“Kütüphaneci Gözüyle Aydınlarımıza Düşen Görevler”. *Salkım*, I, 2, 1971, 13-14.
“Kütüphaneci-Yayıncı İşbirliği”. *Meydan*, 597, 79, 1982, 50-52.
“Kütüphanecilik; Kitap Yatırımdır”. *Türkiye ve Dünyada Tanıtım*, V, 54, 1987, 51-53.
“Kütüphanecilikte Standartlaşma”. *Türkiye ve Dünyada Tanıtım*, 17, 38, 1987, 32-33.
“Kütüphane-Eğitim ve Öğretim Münasebetleri”. *Önasya*, III, 36, 1968, 23-26.
“Kütüphaneden Nasıl Yararlanılır?”. *Salkım*, I, 2, 1971, 4-5.
“Mehmet Akif ve Bir Mecmuanın Anatomisi”. *Millî Kültür*, 55, 1986, 78-95. ( (Ayrı baskısı da var)
“XXXI. Kütüphane Haftası Açış Konuşması (27 Mart 1995)-Düşünce Özgürlüğünün Olmazsa Olmazı: Bilgi Edinme Özgürlüğü”. *Türk Kütüphaneciliği*, IX, 2, 1995, 86-90.
“XXXI. Kütüphane Haftasına Doğru (27 Mart-2 Nisan 1995)”. *Türk
Kütüphaneciliği*, IX, 1, 1995, 21-35.
“Son On Yılda Kilometre Taşlarımız”. *Türk Kütüphaneciliği*, IX, 3, 1995, 217-227.
“Türk Dünyasında Enformasyon Alanında ve Standartlaşmada İşbirliği.” * 60.Yılında İlim ve Fikir Adamı Prof.Dr. Kazım Yaşar Kopraman’a Armağan *. Hazl. Prof. Dr. E. Semih Yalçın. Ankara: Elektronik ve Basım Yayım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, 2003. 292-303.
“Türk Fikir ve Kültür Hareketlerinin Dünyaya Yansıması”. *İkinci Türk Dünyası Yazarlar Kurultayı, 8-10 Aralık 1994, Ankara: Bildiriler*. Hazırl.: Zeki Gürel, Hasan Avni Yüksel. Ankara: İLESAM, 1998, 162-184.
“Türkiye ISBN Sistemine Geçerken”. *Millî Kültür*, 59, 1987, 2-3.
“Türk Kütüphaneciler Derneği’nin 60. Yılı: XVI. Dönem/24 Eylül 1994-27 Eylül 1996 (Bazı Çağrışımlarla)”. Bilgi Dünyası (ÜNAK-Ankara), 11, 2 (2010), 450-458
“Yazma Eser Kütüphaneciliğimizin Sorunları İçin Bazı Çözüm Önerileri.” Bilginin Serüveni: Dünü, Bugünü, Yarını; Türk Kütüphaneciler Derneği’nin Kuruluşunun 50. Yılı Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, 17-21 Kasım 1999, Ankara. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği, 1999. 272-279..
“Yeni Türk Milli Eğitim Sistemi İçinde Kütüphane ve Özellikle Okul
Kütüphanelerinin Yeri”. *Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni*, XXXI, 3, 1982,
110-114.
“XXII. Kütüphane Haftası Açılış Töreni Konuşmaları, III; Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Hasan Duman`ın Konuşması”. *Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni*, XXXV, 2, 1985, 38-39.
“XXIII. Kütüphane Haftası`nın Açılışı Dolayısıyla Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Hasan Duman`ın Yaptığı Konuşma”. *Millî Kültür*, 57, 1987, 5-6.
“Yurtdışı Türk İşçileri ve Ailelerine Yeterli Kütüphanecilik Hizmetlerinin Ulaştırılması”. *I. Milli Kültür Şûrası Dökümanları*. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1982, 54-61.
“Yüzeysel Bakışla Bilimsel Eleştiri”. *Tarih ve Toplum*, 41, 1987, 62-63.

III. GAZETE YAZILARI(H.Duman)/Alfabetik:

“Araştırma ve Geliştirme”,*Yeni Günaydın (İstanbul)*,26.04.1994,4.s.
“Bilgi Toplumunun Neresindeyiz?”,*Yeni Günaydın*,24.05.1994,6.s.
“Bilimsel Enformasyon Enstitüsü”,*Yeni Günaydın*,21.06.1994,6.s.
“Bilim ve Teknolojide Teşvik”,*Yeni Günaydın*,20.07.1994,6.s.
“Bilim ve Teknoloji Müzeleri Kurulması”,*Yeni Günaydın*,01.10.1994,4.s.
“I. Milli Kitap Fuarı”,*Güneş Gazetesi (İstanbul)*,06.10.1987,2-3.s.
“Çocuklar ve Çocuk Kitapları”,*Çığır.Günlük Siyasi Gazete(Adıyaman)*,04.11.1969,4.s.
“Dünya Ne Kadar Kitap Tüketiyor?”,*Yeni Günaydın*,12.11.1994,4.s.
“Gençliğim Eyvah!”,*Yeni Günaydın*,29.10.1994,4.s.
“Gerçeklerde Kıbrıs”,*Yeni Günaydın*,12.04.1995,4.s.
“Halk Kütüphanelerinin Halk Eğitimi Hizmeti”,*Çığır,Günlük Siyasi Gazete*,29.11.1968,2.s.
“Halk Kütüphaneleri Politikası”,*Yeni Günaydın*,27.08.1994,4.s.
“IFLA’95-İstanbul”,*Yeni Günaydın*,28.06.1994,6.s.
“İki Kaynak Vesilesiyle”,*Yeni Günaydın*,27.06.1994,4.s.
“İşlevsel okuma”,*Yeni Günaydın*,14.06.1994,6.s.
“Kültür Bakanlığı 1995-1997”,*Yeni Günaydın*,03.09.1994,4.s.
“Kültür Hizmetlerinde Yeniden Yapılanma”,*Yeni Günaydın*,20.08.1994,4.s.
“Kültür Politikalarımızda Kütüphanelerin Yeri”,*Yenimersin. Günlük Siyasi Bağımsız Gazete (Mersin)*,27.03.1973,1-2.s.
“Kültür Tanıtma Stratejisi….”,*Yeni Günaydın*,10.09.1994,4.s.
“Kültür Varlıklarımızın Konservasyon ve Restorasyonu”,*Yeni Günaydın*,24.09.1994,4.s.
“Kültür ve Sanat Varlıklarımızın Korunması”,*Yeni Günaydın*,17.09.1994,4.s.
“Kültürel Kalkınma Günü”,*Yeni Günaydın*,03.05.1994,6.s.
“Okumak ve Öğrenmek İhtiyacı Üzerine”,*Çığır.Günlük Siyasi Gazete*,28.11.1968,2.s.
“19 Mayıs 1994”,*Yeni Günaydın*,10.05.1994,6.s.
“Sosyal Hayatımızda Kitap ve Kütüphaneler”,*Çığır.Günlük Siyasi Gazete*,26.11.1968,2.s.;27.11.1968,2.s.
“Türk Dünyasında Kültürel İşbirliği”,*Yeni Günaydın*,22.10.1994,15.s.
“Türkiye Cumhuriyetinin Temeli”,*Yeni Günaydın*,05.07.1994,6.s.
“Türkiye’nin Bilgi Çağına Sıçraması”,*Yeni Günaydın*,05.11.1994,4.s.
“Uluslararası Kültürel İlişkilerimiz”,*Yeni Günaydın*,12.07.1994,6.s.
“ Üniversite Kütüphaneciliğimiz Nereye Götürülmek İsteniyor”(Selçuk Yörükoğlu takma adıyla), *Yeni İstanbu l(İstanbul)*,08.05.1967,2.s.

Hasan Duman hakkında daha fazla bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir;

1- Duman, Hasan. Beyazıt Devlet Kütüphanesi 100 Yaşında. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi, 1984. xiii+154;
2- — . “Beyazıt Devlet Kütüphanesi 125 Yaşında (Bazı Çağrışımlarla).” Beyazıt Devlet Kütüphanesi 125 Yaşında. Yayına Hazl.: Süheyla Şentürk ve Volkan Gülçek. İstanbul: Beyazıt Devlet Kütüphanesi, 2010. 82-95.
3 —. Kültür Stratejileri ve Milli Kültür Politikamız (Bir Bürokratın Çırpınışları). Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı, 2008. xviii+842.
4- —. “Türk Kütüphaneciler Derneği’nin 60. Yılı: XVI. Dönem/24 Eylül 1994-27 Eylül 1996 (Bazı Çağrışımlarla)”. Bilgi Dünyası (ÜNAK-Ankara), 11, 2 (2010), 450-458.
5- —. Zamandan Taşan Notlar; Seçme Yazılar. Yayına Hazl.: Ahmet Karataş ve Ali Fuat Kartal. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği Genel Merkezi, 2008. xiv+402.
6- Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı 2002/2003 Yayın Kataloğu. Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon hizmetleri Vakfı, 2003. 16.
7- 2000’e 5 Kala Kütüphaneciliğimiz ve Bilgi Hizmetlerindeki Sorunlarımıza Çözüm Önerileri. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği, 1995.viii+24.

8- Kültür Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, 1986’dan 1990’. Ankara: Kültür Bakanlığı Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, 1990. VI+86.
HASAN DUMAN İÇİN NE DEDİLER?

“Hasan Duman, Türkiyemizin önde gelen kütüphanecilerinden birisidir. Her görevde varlık gösteren, boşlukları dolduran, yeniliklere yönelen, çalışkan bir uzmandır. Müstesna bir kütüphanecinin bilim ve kültüre tek başına yaptığı büyük hizmetler…”

Prof.Dr. Talat S. HALMAN
Ilk Kültür Bakanı – Gazeteci – Yazar – Edebiyatçı
“Müstesna Kütüphaneci Duman’dan Anıtlar”, Milliyet Gazetesi/Pazar, 15.10.2002

“Hasan Duman, Türk kültür tarihinin en mümtaz isimlerinden birisidir. ..”

Ergün HİÇYILMAZ
Gazeteci – Yazar – Araştırmacı
“Eski ve Yeni Kitaplar”, Sabah Gazetesi, 05.11.2000

“Hasan Duman’ı, Beyazıt Devlet Kütüphanesi Müdürü iken tanıdım. Kütüphaneye araştırma için gelenlere nasıl yardımcı olduğunu bilirim. Kütüphaneciliğe ömrünü adayanlardan birisidir. “

Doğan HIZLAN
Gazeteci – Yazar – Eleştirmen
“Araştırmacıların Can Yoldaşı Bibliyografyalar”, Hürriyet Gazetesi, 01.11.2000

“Hasan Duman, ülkesini seven, hayalleri olan, çalışkan insanların kıt imkanlarla bile ne kadar büyük işler yapabileceklerini gösteren, gerçek bir bilgi ve kültür adamı. Bu ülkede, onun gibi insanların çoğalması lazım…”

Beşir AYVAZOĞLU
Gazeteci – Yazar
“Bir Adam ve Bir Vakıf”, Zaman Gazetesi, 12.05.2002

“Hasan Duman, iyi bir kütüphaneci ama dahası iyi bir yönetici/bürokrat olması yanında; araştırmacı, yayıncı ve vakıf kurucusu olarak, ürettiği yapıtları aracılığıyla, mesleğimizde, kültür hayatımızda iz bırakacak sayılı kişiliklerden birisidir.”

Ahmet KARATAŞ
Kütüphaneci – Araştırmacı

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.